MULING uminit ang usapin sa West Philippine Sea (WPS) kasunod ng palitan ng pahayag sa pagitan ng ilang opisyal ng pamahalaan at ng Chinese Embassy, kaugnay ng insidenteng kinasangkutan ng umano’y pagtulong ng Chinese Navy sa isang Pilipinong mangingisda.

Sa gitna nito, binatikos ni Dr. Jose Antonio Goitia ang mga lumulutang na interpretasyon na umano’y pumapabor sa naratibo ng China at, ayon sa kanya, “nagbabaluktot sa umiiral na batas internasyonal.”

Tinukoy ni Goitia ang kolum ni Charlie V. Manalo na nagsaad na wala umanong legal na batayan ang terminong West Philippine Sea, bukas umano ang exclusive economic zone (EEZ) sa lahat, hindi dapat kwestiyunin ang presensya ng Chinese Navy dahil sa obligasyong tumulong, at hindi raw ganap na binding ang 2016 arbitral ruling. Iginiit din sa kolum na pinalala umano ng administrasyong Aquino III ang sitwasyon sa pagdadala ng usapin sa arbitrasyon.

Ayon kay Goitia, ang mga pahayag na ito ay mapanganib at mali at kinakailangang agad na ituwid batay sa umiiral na batas internasyonal.

Totoong itinatag ang terminong West Philippine Sea sa pamamagitan ng Administrative Order No. 29 noong 2012. Ngunit iginiit ni Goitia na hindi dito nagmumula ang karapatan ng Pilipinas.
“Ang pangalan ay administratibo. Ang karapatan ay nagmumula sa batas,” diin niya.

Aniya, ang tunay na sandigan ng bansa ay ang United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), isang may-bisang kasunduan na nilagdaan ng Pilipinas at China. Ang administrative order ay opisyal na pagtukoy lamang ng pangalan at hindi lumilikha ng soberanya o maritime rights.

Tahasan ding itinatakda ng UNCLOS na ang EEZ ay umaabot ng 200 nautical miles mula sa baselines ng coastal state. Hindi ito interpretasyon kundi malinaw na probisyon ng batas.

Pinagtibay pa ito ng 2016 Arbitral Award na nagsaad na ang Recto Bank at ilang maritime features na mas malapit sa Palawan ay nasa loob ng EEZ ng Pilipinas.

“Hindi malabo ang hangganan. Malinaw ito sa batas,” ani Goitia.

Inamin ni Goitia na ang EEZ ay hindi soberanong teritoryo, ngunit mariin niyang itinanggi ang paniwalang wala umanong karapatan ang Pilipinas dito. Sa ilalim ng UNCLOS, ang coastal state ay may eksklusibong karapatan sa pangingisda, eksplorasyon, pagmimina, at pamamahala ng likas-yaman sa loob ng EEZ. Wala aniyang karapatan ang ibang estado na magsagawa ng law-enforcement activities, military intimidation, o resource exploitation sa EEZ ng ibang bansa.

“Ang kalayaan sa paglalayag ay hindi lisensya para sa pamimilit,” diin niya.

Bagamat may obligasyon ang mga barko na tumulong sa mga mangingisdang nasa panganib, binigyang-diin ni Goitia na hindi ito maaaring ihiwalay sa mas malawak na konteksto. Sa West Philippine Sea, aniya, may dokumentadong padron ng militarisasyon at pananakot, kaya’t hindi maaaring gamiting palusot ang isang humanitarian act upang gawing normal o lehitimo ang presensya ng dayuhang puwersa sa loob ng EEZ ng Pilipinas.

Mariin ding itinuwid ni Goitia ang pahayag na walang bisa ang 2016 arbitral ruling dahil hindi ito isang UN body o dahil hindi lumahok ang China. Aniya, ang arbitration ay lehitimong mekanismo sa ilalim ng UNCLOS, at ang hindi paglahok ng isang partido ay hindi nagpapawalang-bisa sa desisyon.

“Ang bisa nito ay nagmumula sa tratado, hindi sa pahintulot ng natalong panig,” paliwanag niya.

Binigyang-diin ni Goitia na mahalaga ang diplomasya, ngunit hindi ito maaaring ipalit sa batas. Ang pagtalikod sa UNCLOS at sa 2016 Arbitral Award, ayon sa kanya, ay kusang pagbitaw sa legal na sandata ng Pilipinas at pagpayag sa usapang pinaghaharian ng lakas, hindi ng katarungan.

“Ang diplomasya na walang batas ay hindi landas ng kapayapaan kundi anyo ng kahinaan,” babala niya.

Sa huli, iginiit ni Goitia na ang West Philippine Sea ay hindi emosyonal na imbensyon o huwad na patriotismo, kundi malinaw na bahagi ng EEZ ng Pilipinas, suportado ng UNCLOS at pinagtitibay ng 2016 Arbitral Award.

“Ang tunay na pagmamahal sa bayan ay ang matatag ngunit mahinahong pagtatanggol sa karapatan ng bansa gamit ang batas,” pagtatapos niya.

Si Dr. Jose Antonio Goitia ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Hawak niya ang Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD), gayundin ang MNSA, MPA, at MBA, bukod pa sa iba pang akademikong degree.